نگهداری خودرو در ایران امسال از خریدنش گرانتر شده است. دادههای مرکز آمار برای مرداد نشان میدهد تورم بخش «استفاده از وسایل نقلیه شخصی»، یعنی هزینه تعمیر، سرویس و قطعه، از تورم خرید خودرو جلو زده است؛ در حالی که شاخص خرید تقریباً ثابت مانده بود، هزینه نگهداری همچنان بالا رفت. نتیجه این فشار در بازار قطعات دیده میشود: بخشی از مالکان بهجای قطعه نو، سراغ قطعه استوک و کارکرده رفتهاند.
آگهیهایی که قطعه ایمنی را ارزان میفروشند
یک جستوجوی ساده در پلتفرمهای آگهی اینترنتی کافی است تا انبوهی از قطعات دستدوم برای خودروهای رایج داخلی مثل پراید، پژو ۲۰۶، تیبا، رانا و برلیانس دیده شود. نکته نگرانکننده این است که در میان این آگهیها فقط قطعات تزئینی یا بدنه نیست؛ لنت ترمز، دیسک چرخ، لوازم جلوبندی و بلبرینگ فرمان هم بهصورت استوک عرضه میشوند.
اختلاف قیمت، اصلیترین طعمه این بازار است. لنت ترمزی که نمونه نوِ آن در بازار آزاد تا حدود چهار میلیون تومان قیمت دارد، در این آگهیها گاهی با یکچهارم همین رقم پیشنهاد میشود. برای خانواری که هزینههایش هر ماه بالاتر میرود، این تفاوت وسوسهانگیز است.

قطعه از کجا آمده است؟
در تماس با چند آگهیدهنده، برخی صراحتاً پذیرفتهاند که بخشی از قطعات از خودروهای تصادفی جدا شده است. گروهی دیگر برای توجیه سلامت کالا میگویند بعضی مالکان وسواس دارند و قطعه را پیش از پایان عمرش عوض میکنند، یا تعمیرگاه به اشتباه قطعه سالم را تعویض کرده است. وقتی هم پرسیده میشود خریدار از کجا مطمئن شود لنت هنوز ایمن است، پاسخ معمولاً به «قبول شدن در معاینه فنی» محدود میشود؛ ضمانتی که برای قطعهای حیاتی مثل لنت چندان قابل اتکا نیست.
هشدار فعالان صنفی
بابک کریمخان، رئیس کمیته لوازم یدکی انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازان، نوسان ارز و افت توان خرید را عامل رونق این بازار میداند، اما تأکید میکند خرید قطعه استوک در بخشهای مرتبط با ایمنی میتواند خطرات جبرانناپذیری داشته باشد. احمد حسینی، رئیس اتحادیه صنف تولیدکنندگان و فروشندگان لوازم یدکی خودرو و ماشینآلات تهران، نیز در گفتوگو با صداوسیما هشدار داده که استفاده از کالای دستدوم، بیکیفیت یا تقلبی در نهایت فقط هزینههای مصرفکننده را روی هم انباشته میکند.
برای خریدار چه توصیهای وجود دارد؟
کارشناسان میگویند اگر بودجه محدود است، صرفهجویی را باید در قطعات غیرایمنی انجام داد، نه در ترمز، فرمان و جلوبندی. خرید قطعه نو با فاکتور و گارانتی معتبر از فروشگاههای دارای پروانه صنفی، و نصب آن در تعمیرگاه مطمئن، شاید در لحظه گرانتر باشد، اما از هزینه یک تصادف یا خرابی زنجیرهای قطعات بسیار ارزانتر تمام میشود.
عکسها: NZ Car Freak (ویکیمدیا کامنز)، CC BY 2.0؛ Wilson Hui (فلیکر)، CC BY 2.0





