افزایش تعرفه خودروهای وارداتی؛ کسری بودجه بازار خودرو را هدف گرفت؟
افزایش تعرفه خودروهای وارداتی بار دیگر بازار خودرو را با ابهام روبه‌رو کرده است. دولت طی دو سال گذشته واردات را راهی برای افزایش رقابت و تنظیم بازار معرفی می‌کرد. حالا اما سیاست جدید می‌تواند مسیر واردات خودرو را تغییر دهد.
کمیسیون اقتصادی دولت افزایش قابل‌توجه تعرفه خودروهای وارداتی را بررسی می‌کند. این تغییر می‌تواند خودروهای بنزینی، هیبریدی و برقی را تحت تاثیر قرار دهد.
کارشناسان معتقدند دولت این بار نگاه درآمدی بیشتری به واردات خودرو دارد. در چنین شرایطی، افزایش درآمدهای گمرکی ممکن است بر اهدافی مانند رقابت و کاهش قیمت اولویت پیدا کند.
چرا دولت سراغ وارداتی‌ها رفته است؟
در ماه‌های گذشته بسیاری از واردکنندگان از ارز اشخاص برای واردات خودرو استفاده کرده‌اند. بنابراین این واردات فشار مستقیم زیادی به منابع ارزی دولت وارد نکرده است.
با این حال، خودرو کالایی با ارزش بالاست. هر خودروی وارداتی به‌طور متوسط بین ۱۵ تا ۲۰ هزار دلار ارزش دارد. به همین دلیل دولت می‌تواند از هر دستگاه خودرو درآمد گمرکی قابل‌توجهی کسب کند.
در شرایط کسری منابع، این بازار برای دولت جذابیت بیشتری پیدا می‌کند. سیاستگذاران نیز معمولا کالاهای گران و غیرضروری را برای افزایش مالیات یا تعرفه انتخاب می‌کنند.
اما افزایش تعرفه می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای بازار داشته باشد.
افزایش قیمت خودروهای وارداتی
اولین اثر افزایش تعرفه، رشد قیمت خودروهای وارداتی است.
هادی سلیمانی ملکان، رئیس هیات‌مدیره انجمن واردکنندگان خودرو، درباره این موضوع هشدار داده است. به اعتقاد او، افزایش هزینه واردات می‌تواند قیمت خودروهای برقی و بردافزا را حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد بالا ببرد.
چنین افزایشی، بازار این خودروها را کوچک‌تر می‌کند. مشتریانی که به‌تازگی به سمت خودروهای برقی رفته‌اند نیز ممکن است از خرید منصرف شوند.
خودروهای اقتصادی هم شرایط مشابهی خواهند داشت. بسیاری از این خودروها با موتورهای کم‌حجم وارد کشور می‌شوند. هدف اصلی ورود آنها، پاسخ به بخشی از تقاضای طبقه متوسط بود.
افزایش قیمت می‌تواند این گروه از خودروها را از دسترس بخش بزرگی از مشتریان خارج کند.
مونتاژکاران از شرایط جدید سود می‌برند؟
افزایش قیمت خودروهای خارجی می‌تواند رقابت در بازار را کاهش دهد.
وقتی وارداتی‌ها گران شوند، فاصله قیمتی آنها با خودروهای مونتاژی افزایش پیدا می‌کند. در این شرایط، مشتری گزینه‌های کمتری برای انتخاب دارد.
حسن کریمی سنجری، کارشناس صنعت خودرو، مونتاژکاران را از برندگان کوتاه‌مدت این سیاست می‌داند. برخی شرکت‌ها خودرو یا قطعات خود را با هزینه‌های قبلی وارد کرده‌اند. بنابراین می‌توانند از افزایش قیمت بازار سود ببرند.
البته این مزیت همیشگی نیست. افزایش هزینه واردات قطعات در آینده، قیمت خودروهای مونتاژی را هم بالا می‌برد. در نتیجه، کاهش قدرت خرید می‌تواند فروش این شرکت‌ها را تحت فشار قرار دهد.
خودروهای برقی مزیت خود را از دست می‌دهند
افزایش تعرفه برای خودروهای برقی و هیبریدی یک تناقض مهم ایجاد می‌کند.
دولت طی سال‌های گذشته توسعه این خودروها را راهی برای کاهش مصرف بنزین معرفی کرده است. ناوگان قدیمی و پرمصرف کشور نیز نیاز به خودروهای کم‌مصرف‌تر را افزایش می‌دهد.
اما تعرفه سنگین، قیمت خودروهای برقی و هیبریدی را بالا می‌برد. در نتیجه، خریدار انگیزه کمتری برای انتخاب آنها خواهد داشت.
کریمی سنجری معتقد است این اتفاق تقاضا برای خودروهای بنزینی را افزایش می‌دهد. چنین روندی می‌تواند مشکل مصرف بالای بنزین را تشدید کند.
کسری بودجه در پس تغییر سیاست؟
مرتضی افقه، اقتصاددان، محدودیت منابع دولت را یکی از دلایل این تغییر می‌داند.
به گفته او، دولت برای تامین هزینه‌ها به منابع درآمدی جدید نیاز دارد. افزایش مالیات و تعرفه کالاهای گران نیز یکی از روش‌های معمول در چنین شرایطی است.
افقه اما افزایش هزینه واردات خودرو را راهکار مناسبی نمی‌داند. او معتقد است دولت باید سراغ فرارهای مالیاتی و بخش‌های برخوردار از معافیت مالیاتی برود.
افزایش قیمت خودروهای وارداتی یک پیامد دیگر نیز دارد. بخشی از مشتریان به سمت بازار خودروهای داخلی حرکت می‌کنند. محدودیت تولید داخلی هم می‌تواند قیمت این خودروها را افزایش دهد.
بنابراین اثر این سیاست فقط به بازار وارداتی‌ها محدود نمی‌شود.
آیا درآمد دولت افزایش پیدا می‌کند؟
افزایش تعرفه لزوما درآمد بیشتری برای دولت ایجاد نمی‌کند.
اگر قیمت خودرو بیش از توان خرید مشتریان بالا برود، تقاضا کاهش پیدا می‌کند. واردکنندگان نیز در چنین شرایطی تعداد کمتری خودرو وارد خواهند کرد.
کاهش حجم واردات می‌تواند درآمد گمرکی دولت را پایین بیاورد. بنابراین تعرفه بالاتر همیشه به معنای درآمد بیشتر نیست.
رئیس هیات‌مدیره انجمن واردکنندگان خودرو نیز نسبت به همین موضوع هشدار داده است. به اعتقاد او، کاهش تقاضا می‌تواند اهداف درآمدی دولت را با مشکل روبه‌رو کند.
بازار خودرو در انتظار تصمیم دولت
سهراب دل‌انگیزان، استاد دانشگاه، نبود یک سیاست ثابت را یکی از مشکلات بازار خودرو می‌داند.
دولت در دوره‌ای واردات را با هدف افزایش رقابت و کاهش مصرف سوخت توسعه می‌دهد. در دوره‌ای دیگر، نگاه درآمدی را در اولویت قرار می‌دهد.
این تغییرات، پیش‌بینی آینده بازار را برای مصرف‌کنندگان و فعالان اقتصادی دشوار می‌کند.
افزایش تعرفه خودروهای وارداتی می‌تواند قیمت‌ها را بالا ببرد و حضور خودروهای اقتصادی را محدود کند. خودروهای برقی و هیبریدی نیز بخشی از مزیت خود را از دست خواهند داد.
از سوی دیگر، مونتاژکاران در کوتاه‌مدت از کاهش رقابت سود می‌برند. بازار خودروهای داخلی نیز ممکن است با تقاضای بیشتری روبه‌رو شود.
حالا پرسش اصلی این است که دولت چه اولویتی را انتخاب می‌کند؛ افزایش درآمدهای کوتاه‌مدت یا حفظ رقابت و قدرت انتخاب در بازار خودرو؟
