بازار لوازم یدکی در تیرماه زیر فشار ارز؛ خطر گرانی بیشتر در راه است؟
نشریه قطعات خودرو | بازار لوازم یدکی در تیرماه ۱۴۰۵ با کمبود فراگیر مواجه نبود، اما جهش هزینههای تأمین، نوسان ارز و اختلال در توزیع، فشار تازهای بر فعالان بازار وارد کرد. حالا هشدار اصلی درباره ماههای آینده است؛ جایی که قطعهسازان کوچک، روغن موتور و لاستیک بیشترین ریسک را دارند.
بازار لوازم یدکی در تیرماه چه وضعیتی داشت؟
بررسی گزارش راهبردی پایش بازار اتاق اصناف ایران نشان میدهد بازار لوازم یدکی در تیرماه بیشتر از کمبود کالا، از کاهش کارایی زنجیره توزیع آسیب دید.
نوسان نرخ ارز، افزایش هزینه تولید و حملونقل، رشد انتظارات تورمی و افزایش تقاضای تابستانی، همزمان بر بازار اثر گذاشتند.
در نتیجه، قیمت برخی کالاها افزایش یافت و دسترسی مؤثر مصرفکنندگان به بعضی اقلام پرتقاضا دشوارتر شد.
با این حال، تصویر بازار با یک بحران عمومی کمبود کالا تفاوت دارد.
بخش مهمی از کالا همچنان در بازار وجود دارد، اما هزینه رسیدن آن از تولیدکننده یا واردکننده به مصرفکننده افزایش یافته است.
این موضوع نشان میدهد مسئله اصلی فقط میزان عرضه نیست.
بلکه نحوه توزیع، قیمتگذاری و تأمین نقدینگی نیز نقش تعیینکنندهای دارد.
بازار لوازم یدکی و فشار تازه بر قطعهسازان
وضعیت عرضه قطعات یدکی در تیرماه نسبتاً مناسب ارزیابی شده و کمبود فراگیر گزارش نشده است.
با این حال، شرایط تولیدکنندگان کوچک میتواند در ماههای آینده تغییر کند.
افزایش قیمت مواد اولیه، رشد نرخ ارز و افزایش هزینه حملونقل، حاشیه سود تولیدکنندگان را تحت فشار قرار داده است.
از سوی دیگر، قطعهسازان کوچک معمولاً توان نقدینگی کمتری نسبت به مجموعههای بزرگ دارند.
بنابراین، ادامه فشار هزینهای میتواند فعالیت بخشی از این واحدها را دشوار کند.
در چنین شرایطی، خطر اصلی در کوتاهمدت کمبود قطعه نیست.
ریسک جدیتر، کاهش توان تولید و ایجاد اختلال در عرضه طی ماههای آینده است.
به همین دلیل، حمایت هدفمند از واحدهای کوچک میتواند نقش مهمی در حفظ ثبات زنجیره تأمین داشته باشد.
بازار لوازم یدکی و معمای قیمت لاستیک
بازار لاستیک یکی از بخشهایی است که شکاف قیمت در آن اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
طبق گزارش پایش بازار، تولیدکنندگان داخلی توان تأمین حدود ۹۵ درصد نیاز تایر خودروهای سواری را دارند.
با این حال، افزایش هزینه مواد اولیه، انرژی، حملونقل و تأمین ارز، قیمت تمامشده تولید را افزایش داده است.
همزمان، فاصله میان قیمت رسمی و قیمت بازار، زمینه فعالیت واسطهها را بیشتر کرده است.
وقتی قیمت مصوب با هزینه واقعی موجودی بازار هماهنگ نباشد، اختلاف قیمت میان کانالهای فروش افزایش پیدا میکند.
این وضعیت میتواند بخشی از تقاضای واقعی را به سمت خریدهای غیرمصرفی و واسطهای سوق دهد.
گزارش اتاق اصناف ایران نیز احتمال و شدت اثرگذاری این شکاف را بالا ارزیابی کرده است.
بنابراین، اصلاح مسیر توزیع میتواند به اندازه افزایش تولید برای بازار لاستیک اهمیت داشته باشد.
بازار لوازم یدکی و هشدار درباره روغن موتور
روغن موتور در تیرماه شرایط متفاوتی داشت.
عرضه این محصول متوسط و ناپایدار ارزیابی شده و نوسانات ارزی، فشار بیشتری بر زنجیره تأمین وارد کرده است.
کاهش ظرفیت تولید برخی مجموعههای فعال در حوزه فرآوردههای نفتی و پتروشیمی نیز بر بازار روانکارها اثر گذاشته است.
در چنین وضعیتی، فروشندگان برای حفظ موجودی خود ممکن است مجبور به خرید با قیمت بالاتری شوند.
این افزایش هزینه در نهایت به قیمت روغن موتور، روغن گیربکس، گریس و سایر روانکارها منتقل میشود.
پیامد این روند فقط اقتصادی نیست.
افزایش هزینه سرویس خودرو میتواند برخی مالکان را به تأخیر در انجام سرویسهای دورهای سوق دهد.
همچنین ممکن است بخشی از مصرفکنندگان برای کاهش هزینه، کالاهای ارزانتر و غیراستاندارد را انتخاب کنند.
این روند در بلندمدت میتواند استهلاک خودرو و ریسکهای ایمنی ناوگان را افزایش دهد.
بازار لوازم یدکی چرا فقط با افزایش تولید آرام نمیشود؟
یکی از نکات مهم گزارش، تفاوت میان «وجود کالا» و «دسترسی مؤثر به کالا» است.
ممکن است قطعه در سطح تولید یا واردات موجود باشد، اما با قیمت مناسب به مصرفکننده نهایی نرسد.
در این حالت، افزایش ظرفیت تولید بهتنهایی مشکل را حل نمیکند.
از طرف دیگر، کنترل دستوری قیمت بدون اصلاح شبکه توزیع نیز میتواند فاصله قیمت رسمی و بازار را بیشتر کند.
به همین دلیل، شفافیت شبکه توزیع اهمیت ویژهای پیدا میکند.
کاهش عرضه قطرهای، افزایش دسترسی مصرفکنندگان واقعی و سرعت بخشیدن به گردش کالا، بخشی از راهکارهای پیشنهادی هستند.
همچنین حمایت هدفمند از تولیدکنندگان کوچک میتواند از ایجاد اختلال در عرضه آینده جلوگیری کند
تحلیل؛ بازار لوازم یدکی در نقطه حساس
تحلیل دادههای مطرحشده نشان میدهد بازار فعلاً در مرحله بحران کمبود قرار ندارد.
با این حال، فشارهای انباشته میتوانند در صورت تداوم، خود را به شکل کاهش عرضه نشان دهند.
این تفاوت بسیار مهم است.
در شرایط فعلی، سیاستگذار هنوز فرصت دارد پیش از تبدیل مشکلات هزینهای به بحران عرضه، مسیر توزیع و تأمین را اصلاح کند.
در واقع، جلوگیری از اختلال آینده کمهزینهتر از مدیریت یک بحران کمبود پس از وقوع آن خواهد بود.
از سوی دیگر، مصرفکننده نیز بیشترین فشار را از افزایش هزینه نگهداری خودرو تحمل میکند.
بنابراین، هرگونه سیاست اصلاحی باید همزمان تولید، توزیع، قیمتگذاری و قدرت خرید مصرفکننده را در نظر بگیرد.
- بازار لوازم یدکی در تیرماه ۱۴۰۵ با کمبود عمومی کالا مواجه نبود، اما فشارهای ارزی و هزینهای افزایش یافت.
- مشکل اصلی اکنون در نقطه اتصال تولید، توزیع و مصرفکننده دیده میشود.
- اگر نوسانات ارزی کنترل و شبکه توزیع شفافتر شود، امکان بازگشت بازار به ثبات نسبی وجود دارد.
- اما ادامه فشار هزینهای میتواند ریسک خروج تولیدکنندگان کوچک و افزایش قیمت قطعات را بیشتر کند.
- در چنین شرایطی، مدیریت پیشگیرانه زنجیره تأمین میتواند از تبدیل فشارهای فعلی به بحران آینده جلوگیری کند.
به نظر شما مشکل اصلی بازار قطعات خودرو امروز بیشتر گرانی و نوسان ارز است یا ضعف در شبکه توزیع؟ تجربه خودتان را با ما در میان بگذارید.
