با وجود تجربه پرچالش خصوصیسازی ایرانخودرو و دخالتهای دولتی در روند مدیریت آن، تقاضا برای خرید سایپا نهتنها کاهش نیافته بلکه افزایش هم داشته است. جذابیت داراییهای گسترده سایپا، امید به آزادسازی قیمتگذاری و امتیازات جانبی احتمالی، باعث شده بانکها، گروههای صنعتی و قطعهسازان در صف تصاحب دومین خودروساز بزرگ کشور قرار گیرند.
موج متقاضیان جدید
معاون اقتصادی سایپا اعلام کرده است تاکنون ۶ شخصیت حقوقی و ۳ کنسرسیوم برای خرید این شرکت اعلام آمادگی کردهاند:
-
یک کنسرسیوم متشکل از یک خودروساز و یک بانک
-
یک کنسرسیوم شامل دو گروه صنعتی
-
یک کنسرسیوم از قطعهسازان
با این اعلام، پای بانکها هم رسماً به فهرست خریداران سایپا باز شده است. همین مسئله این پرسش را پررنگتر کرده که چرا با وجود تجربه پرچالش ایرانخودرو، سایپا همچنان متقاضیان بیشتری دارد.
چرا سایپا جذاب است؟
-
داراییها و ظرفیتها: سایپا بهرغم مشکلات مالی، همچنان دارای ظرفیت تولیدی بزرگ، شبکه فروش و خدمات گسترده، و املاک و برند شناختهشده است.
-
امید به تغییر سیاستها: بسیاری از خریداران بالقوه تصور میکنند با کاهش مداخله دولت و آزادسازی تدریجی قیمتگذاری، سودآوری این شرکت افزایش خواهد یافت.
-
رانت و امتیازات جانبی: برخی تحلیلگران معتقدند انگیزه خریداران تنها اقتصادی نیست؛ دسترسی به بازار قطعهسازی، قراردادهای دولتی و امتیازات احتمالی، سایپا را بیش از پیش وسوسهبرانگیز کرده است.
سه مشتری اصلی
-
کنسرسیوم کرمانموتور و بانک شهر: با شراکت ۶۰ به ۴۰ به نفع کرمانموتور. حضور یک بانک عمومی (متعلق به شهرداری) در این ائتلاف، مسیر خصوصیسازی واقعی را زیر سؤال میبرد اما از نظر اهلیت (توان مالی و سابقه خودروسازی) گزینهای جدی محسوب میشود.
-
کنسرسیوم دو گروه صنعتی: احتمالاً یکی از آنها گروه انتخاب است. این گروه توان مالی دارد، اما تجربه و آشنایی لازم با صنعت خودرو را فاقد است.
-
کنسرسیوم قطعهسازان: با استناد به تجربه ایرانخودرو خود را ذیحق میدانند، اما توان مالی محدودی دارند.
موانع واگذاری سایپا
با وجود صف طولانی مشتریان، موانع متعددی وجود دارد:
-
دخالت دولت: تجربه ایرانخودرو نشان داد که حدود دخالت وزارت صمت همچنان مبهم است.
-
قیمتگذاری دستوری: خصوصیسازی بدون حل این موضوع، عملاً غیرممکن است.
-
سهامهای تودلی: در سایپا وضعیت پیچیدهتر از ایرانخودرو است و بسیاری از این سهامها هنوز در گرو بانکهاست.
آینده مبهم
سایپا برخی اقدامات اصلاحی مانند واگذاری شرکتهای تابعه و کاهش استخدامهای سفارشی را آغاز کرده است. با این حال، زیاندهی شرکت و فشارهای دولتی همچنان باقی است.
به نظر میرسد در نهایت لابی سیاسی نقش تعیینکنندهتری نسبت به توان مالی یا سابقه صنعتی داشته باشد. بنابراین برنده واقعی این رقابت، احتمالاً گروهی خواهد بود که بیشترین قدرت سیاسی را در کنار سرمایه اقتصادی به میدان بیاورد.
