صنعت خودروی ایران نخستین ماه سال ۱۴۰۵ را تحت تأثیر شدیدترین پسلرزههای ناشی از تحولات ژئوپلیتیک و تنشهای منطقهای سپری کرد. آمارهای رسمی منتشر شده در سامانه کدال، حکایت از یک عقبگرد بیسابقه در میزان خروجی پارکینگهای جاده مخصوص دارد؛ جایی که تیراژ تولید با افتی ۶۸ درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته، از ۴۷ هزار دستگاه به حدود ۱۵ هزار دستگاه تقلیل یافته است. این گزارش نشان میدهد که سایه سنگین درگیریهای ۴۰ روزه اخیر و اختلال در لجستیک، بیش از عوامل اقتصادی معمول، نبض تولید را به شماره انداخته است.
وضعیت زنجیره تأمین و خودروهای ناقص در ایرانخودرو
بررسی عملکرد آبیپوشان جاده مخصوص نشان میدهد که ایرانخودرو در فروردینماه با تولید ۱۳ هزار دستگاه، افت ۵۶ درصدی را تجربه کرده است. نکته حائز اهمیت برای فعالان بازار قطعات، وجود ۹۱۱ دستگاه خودروی ناقص در انبارهای این شرکت است؛ موضوعی که مستقیماً به گرههای کور در زنجیره تأمین قطعات حساس و هایتک (High-Tech) طی دوران درگیریها اشاره دارد. در میان محصولات این شرکت، خانواده پژو ۲۰۷ همچنان صدرنشین تیراژ است، اما محصولاتی نظیر سورن، دنا و تارا با کاهش شدید تولید مواجه شدهاند که میتواند ناشی از اولویتبندی در تخصیص قطعات موجود باشد.
سقوط آزاد در نارنجیپوشان؛ سایپا رکورددار کاهش تولید
در این میان، گروه خودروسازی سایپا سختترین دوران تولیدی خود را سپری کرد. این شرکت با تولید تنها یک هزار و ۴۲۷ دستگاه خودرو، سقوطی ۸۹ درصدی را ثبت کرد تا بیشترین آسیب را از توقفهای عملیاتی ناشی از شرایط اضطراری کشور ببیند. توقف یا کندی شدید در خطوط تولید پلتفرم X200 (تیبا، کوییک و ساینا)، زنگ خطری برای بازار لوازم یدکی این محصولات پرمصرف در ماههای آتی محسوب میشود. همچنین پارسخودرو نیز با تولید ۶۹۰ دستگاه، وضعیت مشابهی را پشت سر گذاشته که نشاندهنده اختلال سراسری در تأمین قطعات بدنه و موتوری است.
واکنش وزارت صمت: مشکل از ورق نیست، ارز تأمین میشود
در مقابل این آمار ناامیدکننده، سخنگوی وزارت صمت با نگاهی خوشبینانه به آینده، توقف تولید به دلیل کمبود مواد اولیه را رد کرد. عزتالله زارعی با تأکید بر تأمین کافی ورقهای فولادی در بورس کالا، مدعی است که زیرساختهای پایه تولید فراهم بوده و لرزش تولید صرفاً ناشی از تعطیلات طولانی نوروزی و شرایط خاص امنیتی بوده است. وی همچنین از برنامهریزی برای تخصیص ارز به منظور واردات قطعات کلیدی خبر داد؛ وعدهای که در صورت تحقق، میتواند موتور محرک زنجیره تأمین در اردیبهشتماه باشد.
چشمانداز بازار؛ آیا ثبات بازمیگردد؟
هرچند فروردین ۱۴۰۵ با شوک تولیدی به پایان رسید، اما با برقراری آتشبس یکماهه و ثبات نسبی در مرزها، انتظار میرود خودروسازان با بازسازی زنجیره تأمین و مدیریت بهینه قطعات موجود، به مسیر تولید پایدار بازگردند. اکنون توپ در زمین مدیران جاده مخصوص است تا ثابت کنند آیا میتوانند با عبور از بحرانهای ژئوپلیتیک، تقاضای انباشته شده در بازار را پاسخ دهند یا خیر.
