موضوع صیانت از دستاوردهای راهبردی و عدم واگذاری ذخایر اورانیوم غنی شده در ساختارهای اجرایی، لزوم تفکیک میان تورم ناشی از زنجیره تولید و تخلفات قیمتی در بازار عرضه را دوچندان کرده است؛ دغدغهای که کارشناسان معتقدند از طریق افزایش اختیارات استانی، گرهگشایی از چالشهای مالی اصناف و تبیین دقیق تغییرات ساختاری برای افکار عمومی، کاملاً قابل مدیریت و هدایت خواهد بود.
رد ادعای رسانههای غربی درباره خروج ذخایر اورانیوم غنی شده از کشور
اظهارات یک منبع ارشد ایرانی به خبرگزاری رویترز نشان میدهد که جمهوری اسلامی ایران با انتقال ذخایر اورانیوم غنی شده با غنای بالا به خارج از کشور موافقت نکرده و موضوع هستهای اصولاً بخشی از تفاهم اولیه و ۶۰ روزه با واشنگتن نیست. این موضعگیری صریح، روایتهای منتشرشده توسط رسانههای آمریکایی نظیر اکسیوس و نیویورکتایمز مبنی بر امتیازدهی هستهای تهران را به طور کامل زیر سوال برده است. این منبع ارشد که نامش فاش نشده صراحتاً تاکید کرده است که موضوع هستهای تنها در مذاکرات برای توافق نهایی بررسی خواهد شد و بخشی از تفاهم فعلی نیست. بر همین اساس، هیچ توافقی درباره خروج ذخایر اورانیوم غنی شده ایران از کشور حاصل نشده و گزارههای مطرح شده در گزارشهای غربی فاقد اعتبار است.
این تکذیب قاطع در حالی رخ میدهد که طی ساعتهای گذشته گزارشهایی از رسانههای آمریکایی، از جمله وبسایت اکسیوس و روزنامه نیویورکتایمز منتشر شده بود مبنی بر اینکه توافق احتمالی میان واشینگتن و تهران شامل محدودیتهای جدی بر برنامه هستهای، تمدید آتشبس و بازگشایی کامل تنگه هرمز است. اکسیوس پیشتر ادعا کرده بود توافقی که طرفین در آستانه دستیابی به آن هستند، شامل یک یادداشت تفاهم ۶۰ روزه خواهد بود که طی آن تنگه هرمز بدون دریافت عوارض باز میشود، ایران پاکسازی مینهای دریایی را آغاز میکند و دو طرف مذاکرات درباره برنامه هستهای را ادامه میدهند. بر اساس آن ادعا، آمریکا نیز در مقابل، برخی محدودیتهای مربوط به فروش نفت ایران را کاهش داده و محاصره دریایی را تعدیل میکند. اکسیوس همچنین به نقل از منابع خود مدعی شده بود که تهران تعهدات شفاهی درباره توقف غنیسازی و کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم غنی شده با غنای بالا ارائه کرده است که اکنون با پاسخ محکم پایتخت مواجه شده است.
روزنامه نیویورکتایمز نیز در گزارش خود با اشاره به اینکه هنوز جزییات دقیق توافق آمریکا و ایران روشن نیست، بهنقل از مقامهای آمریکایی مدعی شده بود که تهران با واگذاری اورانیوم غنیشده موافقت کرده است. اما گزارش رویترز و همچنین واکنش رسانههای رسمی داخلی، این روایت را به طور کامل ابطال کردند. یک منبع مطلع در گفتوگو با خبرگزاری مهر، گزارش اکسیوس درباره مفاد تفاهم احتمالی را تکذیب کرد و گفت این موارد صرفاً ادعاها و روایت یکطرفه طرف آمریکایی است و از سوی تهران تایید نمیشود. همزمان، خبرگزاری تسنیم نیز گزارش داد حتی در صورت دستیابی به تفاهم اولیه، وضعیت تنگه هرمز به شرایط پیش از جنگ بازنخواهد گشت. به نوشته این رسانه، تفاهم احتمالی تنها میتواند بازگشت تدریجی تعداد کشتیهای عبوری به سطح پیش از جنگ را در برگیرد، نه بازگشت کامل وضعیت سابق.
پافشاری بر حق حاکمیت آبراهها و وحشت در کابینه امنیتی تلآویو
بر اساس گزارشهای میدانی، تهران همچنان بر «اعمال حق حاکمیت» خود بر تنگه هرمز تاکید دارد و هرگونه تغییر در عبور و مرور کشتیها را به اجرای سایر تعهدات آمریکا، از جمله رفع کامل محاصره دریایی، مشروط کرده است. در همین رابطه، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا در نشست خبری خود با وزیر خارجه هند در دهلینو مدعی شد که آزادی ناوبری و کشتیرانی باید تضمین شود و تنگه هرمز یک آبراه بینالمللی است. روبیو اگرچه ادعا کرد در مذاکرات پیشرفت قابل توجهی حاصل شده، اما اعتراف کرد که هنوز پیشرفت نهایی به دست نیامده است.
در اسرائیل نیز نگرانیها و هراس درباره چارچوب احتمالی توافق به شدت افزایش یافته است. یک مقام اسرائیلی به کانال ۱۲ این رژیم گفته چارچوب در حال شکلگیری توافق بسیار «بد» است و به تهران نشان میدهد میتواند از تنگه هرمز بهعنوان یک اهرم راهبردی، با اثری مشابه یک سلاح بازدارنده استفاده کند. به گفته این مقام، دونالد ترامپ توافق را بیشتر از منظر اقتصادی میبیند؛ توافقی که میتواند بدون پیشرفت محسوس در مهار ذخایر اورانیوم غنی شده ایران، به بازگشایی تنگه هرمز منجر شود. همزمان، رسانههای عبری گزارش دادهاند توافق احتمالی میان آمریکا و حکومت ایران ممکن است شامل لبنان نیز بشود و به کاهش یا پایان درگیریها میان اسرائیل و حزبالله بینجامد؛ موضوعی که با مخالفت شدید تندروها روبهرو شده است. بنی گانتس، وزیر دفاع پیشین اسرائیل، هشدار داده پذیرش توقف درگیریها در لبنان بهعنوان بخشی از توافق با ایران، یک اشتباه راهبردی بزرگ است و نتانیاهو نیز عصر امروز جلسه محدودی با اعضای کابینه امنیتی برای بررسی این بحران برگزار خواهد کرد.
در همین حال، اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، از تماس تلفنی ترامپ با رهبران کشورهای منطقه از جمله عربستان سعودی، قطر، مصر، ترکیه، امارات و پاکستان تقدیر کرد و آن را گامی مهم برای نزدیک شدن به ثبات منطقهای توصیف کرده و از نقش ارتش کشورش در میانجیگری قدردانی نمود. با وجود این تحرکات، اختلاف بر سر موضوعات کلیدی از جمله سرنوشت ذخایر اورانیوم غنی شده، آینده برنامه هستهای و دامنه کاهش تحریمها، ابهام درباره توافق نهایی را حفظ کرده است. تغییرات در معاهدات دریایی خلیج فارس مستقیماً بر بازارهای ثانویه حاملهای انرژی و هزینههای لجستیک بینالمللی تاثیرگذار است. ثبات خطوط کشتیرانی، متغیری کلیدی در پایداری زنجیره توزیع جهانی کالا و مواد اولیه به شمار میرود که فعالان تجاری همواره پیامدهای اقتصادی آن را به عنوان یک اصل اساسی در تحلیلهای کلان زنجیره تأمین رصد میکنند.
