تغییرات بنیادین در مهندسی مالی جهان تنشها و درگیریهای ژئوپلیتیک اخیر در سطح بینالمللی، به ویژه تقابلهای نظامی و سیاسی که ایالات متحده و اسرائیل در مواجهه با ایران دنبال میکنند، فراتر از خطوط مقدم نبرد، آثار عمیقی بر ساختار اقتصادی جهان بر جای گذاشته است. این بحرانها به محرکی قدرتمند برای تغییرات تدریجی اما مستمر در نظم مالی بینالمللی تبدیل شدهاند. کارشناسان ارشد اقتصادی اکنون از پدیدهای به نام «پنجره طلایی» یاد میکنند؛ فرصتی تاریخی که به واسطه تحریمهای سنگین غرب علیه برخی کشورها ایجاد شده و مسیر را برای جهانی شدن و نفوذ بیشتر یوان، پول ملی چین، هموار کرده است.
جهش بیسابقه در شاهراه مالی پکن (CIPS)
یکی از مهمترین نشانههای این چرخش مالی، رشد خیرهکننده تراکنشها در سیستم پرداخت بینبانکی فرامرزی چین موسوم به «سیپس» (CIPS) است. این شبکه مالی که پکن آن را در سال ۲۰۱۵ به عنوان سازوکاری جایگزین برای سوئیفت و سیستمهای مالی تحت نفوذ غرب راهاندازی کرد، در ماههای گذشته شاهد ترافیک مالی بیسابقهای بوده است. بر اساس گزارشهای منتشر شده از سوی رسانههای دولتی چین، میانگین ارزش تراکنشهای روزانه در این بستر در ماه مارس به رقم بیسابقه ۹۲۰ میلیارد یوان رسید. این روند صعودی در اوایل ماه آوریل نیز ادامه یافت و حجم مبادلات روزانه برای مدتی کوتاه توانست سقف ۱.۲ تریلیون یوان را هم بشکند.
نقش معاملات نفتی و تحریمها در سرعتبخشی به پترویوان
روزنامه فایننشال تایمز در تحلیلی اشاره کرده است که تشدید بحرانهای ژئوپلیتیک، تمایل به استفاده از یوان در دادوستدهای کلان، به ویژه در بازار جهانی انرژی و نفت را به شدت تسریع کرده است. اگرچه به دلیل ماهیت محرمانه برخی معاملات، آمار رسمی و دقیقی از سهم دقیق یوان در بازار نفت در دست نیست، اما تحریمهای سختگیرانه عملاً دسترسی کشورهایی مانند ایران و روسیه را به چرخه دلار قطع کرده است. در این سناریو، خریداران بینالمللی این کشورها گزینهای جز تسویه حساب با یوان چین ندارند. بانک بزرگ سیتی (Citi) نیز تأیید میکند که این تحولات ژئوپلیتیک، وابستگی کشورها به دلار را به طور تدریجی کاهش داده و فضا را برای مانور بیشتر چین باز کرده است.
آمار آژانس بینالمللی انرژی نیز گواهی بر این مدعاست؛ به طوری که درآمد حاصل از صادرات انرژی روسیه در ماه مارس با جهشی چشمگیر نسبت به فوریه، به ۱۹ میلیارد دلار رسید که بخش قابلتوجهی از این مبادلات از طریق ارز ملی چین انجام شده است. وقتی دسترسی به شبکه دلار مسدود میشود، گزینههای جایگزین در جهان بسیار محدود است و یوان عملاً به تنها جاده عبور تبدیل میشود. علاوه بر ایران و روسیه، نشانههایی از تمایل عربستان سعودی برای استفاده از یوان در مبادلات دوجانبه با پکن دیده میشود که این موضوع با توجه به اینکه چین بزرگترین واردکننده نفت جهان است، قدرت چانهزنی بالایی به پکن میدهد و مفهوم قدیمی «پترویوان» را در برابر «پترودلار» دوباره زنده میکند.
موانع بزرگ چین و ابزار استراتژیک طلا
با وجود این پیشرفتها، غلبه بر دلار مسیر سادهای نیست. دادههای موسسه جیپلی مورگان نشان میدهد که هنوز نزدیک به ۸۰ درصد از حجم تجارت جهانی انرژی با دلار انجام میشود و خوشبینانهترین برآوردها، سهم یوان را بین ۳ تا ۸ درصد میدانند. بزرگترین مانع پکن، سیاستهای انقباضی و محدودیتهای مالی خود چین است؛ چرا که سرمایهگذاران خارجی دسترسی آزاد به بازارهای مالی این کشور ندارند و کنترل شدید روی حساب سرمایه، مانع از تبدیلپذیری آزادانه یوان میشود.
برای حل این چالش، چین از «طلا» به عنوان یک پل ارتباطی استفاده کرده است. بورس طلای شانگهای اکنون این امکان را به صادرکنندگان خارجی میدهد تا یوان خود را مستقیماً به طلا تبدیل کنند. راهاندازی نخستین انبار برونمرزی طلای شانگهای در هنگکنگ نیز در راستای همین استراتژی است تا کشورها بتوانند بدون ورود به سیستم دلاری، به دارایی امن دست یابند.
سیگنال این تحولات برای بازارها و صنف قطعات خودرو
بحرانهای خاورمیانه عملاً یک آزمون عملی موفق برای سیستم مالی چین بود و شرکتهایی که برای نخستین بار از این شبکه استفاده کردند، به آن صنف اعتماد یافتهاند. پکن به دنبال جهش ناگهانی نیست بلکه گامبهگام پیش میرود. در لایه داخلی، این تغییر ریل مالی به سمت یوان، در بلندمدت میتواند مسیرهای جدید، پایدارتر و کمهزینهتری را برای واردکنندگان کالا، تجار و فعالان بازار لوازم یدکی خودرو که بخش عمدهای از تامین قطعات خود را از شرق آسیا انجام میدهند، باز کند و وابستگی مطلق قیمتها به نوسانات دلار را به مرور زمان کاهش دهد.
یک پاسخ
ارزش پولمون به قهقهرا رفته، نمیدونم مثلا اگه یوان چین جایگاه دلار رو بگیره واسه ما چه سودی داره؟!!!!