بازار خودرو در هفتههای اخیر حالوهوای آرامی نداشته؛ هرچند برخی خبرها از عقبنشینی نسبی قیمتها حکایت میکند، اما واقعیت بازار آزاد چیز دیگری است. فاصله میان میزان عرضه و حجم تقاضا همچنان محسوس مانده و همین موضوع باعث شده خریداران احساس کنند همچنان با یک بازار آشفته و غیرقابل پیشبینی روبهرو هستند.
در چنین شرایطی، خودروسازان برای پاسخ به تقاضا، طرحهای فروش تازهای را روانه بازار کردهاند؛ طرحهایی که وعده میدهند بخشی از نیاز متقاضیان را پوشش دهند. با این حال، انتقادها به شیوه اجرا پابرجاست: سهم خودروهای عرضهشده در بسیاری از برنامهها در برابر تعداد متقاضیان بسیار کم است و همین عدم توازن، صف طولانی «درخواست» را به یک مسابقه طاقتفرسا تبدیل میکند.
فروشهای محدود؛ چند هزار خودرو، میلیونها نفر در صف
در بعضی برنامهها، تعداد خودروهایی که قرار است واگذار شود حدود ۱۰ تا ۱۱ هزار دستگاه اعلام میشود؛ اما آمار تقاضا به چند میلیون نفر میرسد. نتیجه روشن است: بخش بزرگی از افراد از همان مراحل اولیه کنار میروند و حتی رسیدن به مرحله ثبتنام هم برای بسیاری ممکن نمیشود. در این میان، اختلال یا کندی سامانههای فروش یکی از پرتکرارترین گلایههاست؛ اتفاقی که باعث میشود دسترسی عادلانه برای خریداران عملاً شکل نگیرد.
مشکل فقط «کمبود خودرو» نیست؛ ساختار فروش هم گرفتار تقاضای سنگین است
بخش قابل توجهی از فعالان بازار میگویند ماجرا تنها به تعداد محدود خودرو برنمیگردد. آنچه دوباره و دوباره دیده میشود این است که زیرساختهای فروش متناسب با حجم تقاضا نیست؛ سامانهها در زمان شروع فروش کند یا دچار خطا میشوند و همین اختلال، تجربه خرید را برای متقاضیان سختتر میکند. وقتی تقاضا چندین برابر ظرفیت باشد، هر ایراد کوچک در سامانه یا فرآیند، بحرانزا میشود.
خودرو از کالای مصرفی به گزینه سرمایهای نزدیک میشود
کارشناسان نسبت به تغییر ماهیت بازار هشدار میدهند. وقتی اختلاف بین قیمت کارخانه و بازار آزاد بزرگ میشود، بخشی از خریداران به جای هدف مصرف، وارد نگاه سودآور و سرمایهای میشوند. در چنین فضایی، طرحهای فروش محدود نهتنها آرامکننده نیستند، بلکه میتوانند رقابت را تشدید کنند و مسیر افزایش قیمت را ادامهدارتر سازند.
افت نسبی قیمت کافی نیست؛ نگرانی درباره «پایدار نشدن ثبات»
هرچند در هفته اخیر در برخی خودروها روند نزولی دیده شده، اما هنوز از «ارزان شدن واقعی» صحبت نمیشود. یعنی ریزشها بیشتر شبیه تعدیلهای کوتاهمدتاند، نه بازگشت به شرایط متعادل و قابل اتکا. در نتیجه، خریداران همچنان با قیمتهای نامناسب و فاصلههای غیرمنطقی در بازار درگیرند.
برای ثبات واقعی، باید عرضه و سازوکار فروش همزمان اصلاح شود
به نظر میرسد بازار خودرو بیش از هر چیز نیازمند دو اقدام همزمان است: افزایش واقعی عرضه و اصلاح ساختار فرآیند فروش به شکلی که دسترسی برابر برای متقاضیان فراهم شود. تا زمانی که رقابت چند میلیونی ادامه پیدا کند، سامانههای فروش نتوانند پاسخگوی تقاضای واقعی باشند و خودرو دوباره به جایگاه «کالای مصرفی» برنگردد، نمیتوان انتظار داشت بازار به ثبات پایدار برسد.
