یک بارکد کوچک روی بستهبندی قطعه یدکی، حالا میتواند مبدأ تولید، تاریخ ساخت و حتی مسیر توزیع یک قطعه را برای خریدار فاش کند. طرح شناسهگذاری و کد رهگیری قطعات خودرو، تلاشی جدی برای پایاندادن به دوران بیهویتی قطعات یدکی در بازار ایران است.
-
چرا دولت وارد میدان قطعات یدکی شد؟
بر اساس ماده سیزده قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، عرضه هر کالای وارداتی یا تولیدی مشمول، بدون داشتن شناسه کالا و شناسه رهگیری در سطح خردهفروشی ممنوع اعلام شده
کالای فاقد این دو شناسه، قاچاق محسوب میشود.
اجرای این قانون در حوزه لوازم یدکی خودرو با اولویتبندی قطعات پرمصرف مانند کمکفنر، باتری، کیت کلاچ و بلبرینگ آغاز شده است.
-
شناسه کالا و کد رهگیری چه تفاوتی دارند؟
شناسه کالا یک کد کلی است که به یک نوع محصول با برند و مشخصات مشخص اختصاص مییابد؛ برای مثال همه کمکفنرهای یک مدل خاص، شناسه کالای یکسانی دارند.
اما کد رهگیری برای هر عدد قطعه بهصورت یکتا صادر میشود و مشخص میکند آن قطعه در کدام کارخانه، چه روز و ساعتی تولید شده است.تاکنون بیش از شصت هزار شناسه کالا برای قطعات یدکی خودرو صادر شده و شمار کدهای رهگیری اختصاصیافته به قطعات پرمصرف به میلیونها عدد رسیده است.
-
از تولید تا فروشگاه؛ مسیر یک قطعه شناسهدار
گمرک پیش از ترخیص هر محموله وارداتی موظف است شناسههای رهگیری را از سامانه جامع تجارت دریافت کند.
انبارها نیز اجازه پذیرش کالای فاقد شناسه را ندارند و هرگونه انتقال مالکیت باید در همین سامانه ثبت شود. این زنجیره، در تئوری امکان ردیابی هر قطعه را از لحظه ورود به کشور تا فروش نهایی فراهم میکند.
-
انتقاد فعالان صنف از سرعت اجرا
با وجود پیشرفت طرح، همچنان بخش بزرگی از بازار خارج از این سامانه فعالیت میکند. آمارهای رسمی نشان میدهد از میان حدود هفتاد هزار واحد خردهفروشی لوازم یدکی کشور، تنها بخش محدودی در سامانه جامع تجارت ثبتنام کردهاند.
کارمندان و کارکنان فروشگاههای کوچک که باید با تجهیزات چاپ برچسب و نرمافزارهای جدید کار کنند، این تغییر را فرایندی زمانبر و پرهزینه میدانند؛ در مقابل، مسئولان وزارت صمت تأکید دارند که بدون شناسهگذاری کامل، هیچ سامانه استعلامی برای مصرفکننده قابل اتکا نخواهد بود.
-
چگونه با یک پیامک اصالت قطعه را بررسی کنیم؟
مصرفکننده میتواند با شمارهگیری کد دستوری #۷۷۷۷*۴* و وارد کردن شناسه روی بستهبندی، بهصورت رایگان از اصالت قطعه مطمئن شود.
اپلیکیشن سامانه جامع تجارت نیز همین امکان را فراهم میکند.
برخی شرکتهای تولیدکننده داخلی نیز سامانههای اختصاصی استعلام دارند که با اسکن کد قطعه، نام و مشخصات محصول را نمایش میدهند و در صورت مغایرت با نام حکشده روی بستهبندی، تقلبیبودن کالا آشکار میشود.
جمعبندی: فناوری بهتنهایی کافی نیست
شناسهگذاری و کد رهگیری، ابزار قدرتمندی برای شفافسازی بازار قطعات یدکی است، اما تنها زمانی اثربخش خواهد بود که تولیدکنندگان، فروشندگان و کارمندان صنف با آن همراه شوند
مصرفکنندگان نیز عادت استعلام را در خرید نهادینه کنند.
