در حالی که بسیاری از مالکان خودروهای داخلی و چینی از کمبود قطعات یدکی و انتظارهای طولانی در تعمیرگاهها گلایه دارند، رئیس کمیته لوازم یدکی انجمن قطعهسازان از مشکلات عمیقتری در پشتصحنه این بحران پرده برداشته است. او از ناهماهنگیهای ارزی، ضعف در فرآیند ثبت سفارش، و بیتوجهی برخی شرکتهای واردکننده در تأمین قطعات انتقاد میکند.
کمبود قطعه؛ معضل عمومی در تعمیرگاهها
در ماههای اخیر، کمبود قطعات یدکی به یکی از چالشهای جدی دارندگان خودروهای تولید داخل و مونتاژی تبدیل شده است. بسیاری از مشتریان هنگام مراجعه به نمایندگیها برای تعمیر یا تعویض قطعه با پاسخهایی مانند «قطعه موجود نیست» یا «باید خودرو به نمایندگی مرکزی انتقال داده شود» مواجه میشوند. اما حتی برخی از مراکز اصلی نیز از نداشتن قطعات لازم خبر میدهند. در نتیجه، خودروهای زیادی برای مدت طولانی در تعمیرگاهها متوقف ماندهاند و صاحبان آنها با سردرگمی مواجهاند.
قطعات نیمهداخلی و وابستگی به واردات
بابک کریمخان، رئیس کمیته لوازم یدکی انجمن صنایع همگن نیرو محرکه و قطعهسازان کشور، با اشاره به تفاوت در ماهیت قطعات یدکی خودروهای داخلی، مونتاژی (CKD) و وارداتی (CBU) تأکید میکند که نمیتوان نسخه واحدی برای تمام خودروها پیچید. به گفته وی، حتی در خودروهای تولید داخل، بسیاری از قطعات که ظاهراً ملی بهنظر میرسند، وابسته به اجزای وارداتیاند. در نتیجه، هرگونه مشکل در واردات قطعات واسطه یا مواد اولیه، کل زنجیره تولید را مختل کرده و باعث ایجاد کمبود در بازار میشود.
بحران تخصیص ارز و اختلال در ثبت سفارش
کریمخان ریشه بخشی از بحران فعلی را در تأخیر شدید در روند ثبت سفارش و تخصیص ارز میداند. او میگوید: «برخی ثبت سفارشهایی که مربوط به سال گذشته هستند، هنوز پس از پنج ماه بلاتکلیف ماندهاند. در چنین شرایطی نمیتوان هیچ برنامهریزی دقیقی برای تولید و تأمین داشت.»
این تأخیرها نهتنها تولید قطعات داخلی را متوقف کرده، بلکه برنامه تولید نهایی را نیز بههم ریخته است. نتیجه این اختلالات، مستقیماً در بازار و در مواجهه مشتریان با کمبود قطعه قابل مشاهده است.
عملکرد ضعیف شرکتهای واردکننده در تأمین قطعه
در بخش خودروهای وارداتی، موضوع پیچیدهتر میشود. کریمخان با اشاره به مسئولیت شرکتهای واردکننده در تأمین قطعات خودروهای CBU تأکید میکند که برخی از این شرکتها تمام منابع ارزی خود را صرف واردات خودرو کردهاند و سهمی برای واردات قطعه در نظر نگرفتهاند. او هشدار میدهد که واردات خودرو بدون تأمین خدمات پس از فروش، خلاف تعهدات قانونی است.
لزوم نظارت بر عملکرد واردکنندگان
در پایان، رئیس کمیته لوازم یدکی خواستار نظارت جدیتر بر عملکرد شرکتهای واردکننده خودرو شد و گفت: «اگر واردکنندهای با مجوز دولت خودرو وارد میکند، باید متعهد به تأمین قطعه نیز باشد. نهادهای نظارتی و سازمانهای بازرسی باید بررسی کنند چرا قطعهای که تعهد شده تأمین نشده است. اگر واردکننده از مسئولیت خدمات پس از فروش شانه خالی کند، باید با محدودیت مواجه شود.»
