بر اساس تازهترین گزارش بازوی پژوهشی مجلس در شهریورماه، شاخص تولید و فروش صنعت خودرو و قطعات نسبت به مدت مشابه سال گذشته، بهترتیب ۱۹.۵ و ۲۶.۴ درصد رشد را تجربه کرده است.
با این حال، بررسی عملکرد ششماهه نخست سال ۱۴۰۴ در مقایسه با دوره مشابه سال قبل، نشان از کاهش در هر دو شاخص تولید و فروش دارد. طبق این گزارش، شاخص تولید خودرو و قطعات در شهریورماه نسبت به مرداد با رشد ۲۸.۹ درصدی و شاخص فروش با افزایش ۳۱.۴ درصدی همراه بوده است.
اما در بازه ششماهه، شاخص تولید این بخش ۵.۲ درصد کاهش و شاخص فروش نیز ۴ درصد افت را ثبت کرده است. بازوی پژوهشی مجلس در ادامه میافزاید که شاخص کلی تولید صنعت بر پایه شرکتهای بورسی، در شهریورماه نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲.۲ درصد رشد و در مقایسه با مردادماه ۱۰.۸ درصد افزایش داشته است؛ در این میان، صنایع خودرو و قطعات، دارو و فلزات پایه بیشترین سهم را در رشد شاخص صنعتی ایفا کردهاند.
در بخش فروش نیز، شاخص کل صنعت نسبت به شهریور پارسال ۱۳.۳ درصد و نسبت به مرداد ۱۶.۱ درصد رشد نشان میدهد. رشته فعالیتهای خودرو و قطعات، کاشی و سرامیک و دارو از عوامل اصلی رشد فروش صنعتی در این دوره بودهاند.
این در حالی است که در مردادماه نیز روند مشابهی مشاهده شد؛ شاخص تولید خودرو و قطعات نسبت به مرداد ۱۴۰۳ تنها ۰.۸ درصد افزایش و نسبت به تیرماه ۸ درصد رشد داشته، در حالیکه شاخص فروش در همین دوره بهترتیب ۰.۴ درصد و ۱۷.۳ درصد رشد را تجربه کرده است.
بهنظر میرسد عواملی همچون فعالسازی مکانیسم ماشه و تبعات روانی ناشی از آن، رشد انتظارات تورمی، اختلاف قیمت میان سیاستگذار و خودروساز و ابهام در مسیر خصوصیسازی از مهمترین دلایل افت شاخص تولید و فروش از ابتدای امسال باشند.
بازوی پژوهشی مجلس پیشتر هشدار داده بود که فعال شدن مکانیسم اسنپبک، در کوتاهمدت موجب افزایش نااطمینانی و بیثباتی در اقتصاد خواهد شد، هرچند اثرات بلندمدت آن محدود ارزیابی شده است. با این حال، تجربه سالهای گذشته نشان داده که ضربه اصلی تحریمها در سالهای ابتدایی اعمال آنها وارد میشود و اکنون با بازگشت فشارهای بینالمللی، نگرانی از تشدید افت تولید و فروش خودرو افزایش یافته است.
در سوی دیگر، سیاستگذار هنوز تمایلی به کاهش مداخلات مستقیم در بازار خودرو ندارد. این رویکرد مداخلهگرایانه، طی روزهای اخیر در قالب کشمکش بر سر افزایش قیمت محصولات خودروسازان آشکار شده و اکنون اثرات آن به شکل افت تولید و فروش و رشد قیمتها در بازار خودرو خود را نشان میدهد.
