اهمیت صنعت قطعهسازی در اقتصاد ایران
صنعت قطعهسازی ایران یکی از مهمترین ارکان تولید خودرو است و بیش از یک میلیون شغل مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کرده است.استمرار فعالیت این صنعت علاوه بر حفظ شغلها، نقش مهمی در ارتقای فناوری، افزایش ساخت داخل و کاهش وابستگی ارزی دارد.
افزایش واردات قطعات و کمتراهمیتدادن به تولیدکنندگان داخلی
یکی از مشکلات اخیر افزایش گرایش برخی مجموعهسازان به خرید قطعات خارجی است، حتی زمانی که تولیدکنندگان داخلی همان قطعات را با کیفیت و قیمت رقابتی عرضه میکنند
خطرات تصمیمات خرید بر اساس منافع کوتاهمدت
اگر تصمیمات خرید فقط براساس منافع فوری گرفته شود و کیفیت، قیمت و توان داخلی در اولویت نباشند، زنجیره تأمین با آسیبهای جدی روبهرو میشود.کاهش سفارشها به قطعهسازان، افت ظرفیت تولید، تعطیلی واحدهای صنعتی و بیکاری نیروی متخصص از عواملپیشرو است.
اثرات اقتصادی واردات قطعات
- واردات قطعاتی که مشابه داخلی دارند، بدون اینکه مزیت کیفی یا قیمتی مشخصی داشته باشند، موجب خروج ارز میشود.
- این وضعیت باعث کاهش انگیزه سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه و تضعیف توان رقابتی صنعت قطعهسازی ایران میشود.
- وابستگی بیشتر به تأمینکنندگان خارجی تابآوری صنعت خودرو را در برابر تحریمها و نوسانات بینالمللی کاهش خواهد داد.
شفافیت در فرآیندهای تأمین و خرید
فعالان صنعت بر ضرورت شفافیت کامل در فرآیندهای تأمین شرکتهای خودروسازی و مجموعهسازان تأکید میکنند.تعارض منافع، فقدان رقابت سالم و ضعف نظام نظارت میتواند زمینه ناکارآمدی و فساد اقتصادی را فراهم کند.
راهکارهای اصلاح
استقرار نظامهای شفاف ارزیابی تأمینکنندگان، برگزاری مناقصات رقابتی و اعلام عمومی شاخصهای انتخاب قطعه ضروری است.حسابرسی مستقل و نظارت مستمر نهادهای مسئول از الزامات اصلاح وضعیت فعلی صنعت به شمار میرود.
حمایت از تولید داخل یعنی چه؟
- حمایت از تولید داخل به معنای حمایت بیقیدوشرط نیست، بلکه ایجاد رقابت عادلانه و الزام به رعایت استانداردهای کیفی است.
- حمایت یعنی فراهم کردن فرصت برابر برای تولیدکنندگان توانمند داخلی که میتوانند محصولی با کیفیت بالا و قیمت مناسب ارائه دهند.
- اگر قطعهساز ایرانی محصول با کیفیت بالاتر، قیمت مناسبتر و خدمات بهتر عرضه کند، منطقی است در اولویت باشد.
آینده صنعت خودرو ایران در دست سیاستهای تأمین
آینده صنعت خودرو ایران در گرو تقویت زنجیره تأمین داخلی، شفافیت در خرید و حمایت هوشمندانه از تولیدکنندگان است.تنها با چنین رویکردی میتوان سرمایههای ملی را حفاظت کرد و زمینه رشد پایدار صنعت خودرو و قطعهسازی را فراهم ساخت.
دکتر سیاوش سیار ایرانی
